De twintigste eeuw

Berno von der Seewiese - 1913

In de eerste vijftien jaar van de nieuwe eeuw loopt de geschiedenis van de Witte Herder parallel met de fokkerij van de Duitse Herder. In feite is er weinig bekend over de Witte Herder uit die tijd. Er wordt niet op kleur gefokt, althans er worden geen kleuren uitgesloten voor de fokkerij. Wel probeert men het ideaalbeeld van de geel/bruine hond vast te houden. Als we kijken naar de beschrijvingen van de honden zien we vaak; ‘geel en grauw’, ‘grauw en tan’, ‘wit en grauw’ of ‘wolfsgrauw’. Mochten er al witte honden gebruikt zijn in de fokkerij in de eerste twee decennia, dan is daar niet of weinig over uitgeweid. Wel is er in het boek van Von Stephanitz (1921) een foto te zien van Berno von der Seewiese - de eerste Witte Duitse Herder geregistreerd in het SZ - geboren 24 maart 1913 en gefokt door G. Uebe von Seehausen. Een prachtige witte reu, met een uiterlijk waarvan onze huidige stokhaar Witte Herder slechts weinig afwijkt. Berno is de zoon van Tyranin von Maingau en Gisa von Kameltal en is in de 5^e generatie een directe afstammeling van Horand von Grafrath en Mores Plieningen SZ 159 via Ch. Hektor von Schwaben en zijn zoon Beowulf von Nahegau.

Enkele zeer belangrijke afstammelingen van Horand von Grafrath, die een onuitwisbaar stempel hebben gedrukt op de fokkerij van Duitse (Witte) Herders, moeten hier wel worden genoemd. Allereerst de beroemde zoon van Horand, kampioen 1900/01 Hektor von Schwaben en de al even beroemde Baron von der Krone, een naam die we terug kunnen vinden in de lijnen van onze huidige Witte Herder. Ook Beowulf en Pilot, broers en nakomelingen van de teef Thekla I vd Krone (een volle zus van Baron), hebben zich niet onverdienstelijk gemaakt. Horand is de grootvader van zowel vaders- als moeders kant. Als we de stamboom van de eerste in Amerika geboren witte pups in de kennel van Ann Tracy bekijken – 1917 - komen we de naam ‘Graaf Eberhart von Hohen- Esp’ tegen SZ 1135. Deze hond, ‘Hektor’ genoemd, is van vaders kant een afstammeling van Beowulf’s beroemde broer Pilot en Nelli II Eislingen. Hij is tevens de grondlegger van de beroemde ‘Boll’ en ‘Kriminalpolizei’ lijnen. Ook kampioen 1906/07 Roland von Starkenburg – met als grootvader Horand’s zoon Hektor von Schwaben - is een steeds terugkerende naam in de stambomen van onze Witte Herders. Roland is de vader van Hettel-Uckermark, een andere bekende lijn in de stambomen. Het zou te ver gaan om een totaalbeeld te geven van de verwantschap van de Witte Herder met de Duitse Herder; in ieder geval zijn deze honden zijn de grondleggers van ons totale Witte Herder bestand geweest.

Ann Tracy

In het begin van de twintigste eeuw komt de fokkerij van de Duitse Herder in Duitsland tot grote bloei. In 1906 zijn er inmiddels 6000 honden ingeschreven in het stamboek. Langzaam maar zeker begint men honden te exporteren; de Duitse Herder blijkt een zeer geliefde hond. In datzelfde jaar wordt de eerste hond naar Amerika gebracht. Het betreft Mira von Offingen die echter niet voldoet in Amerika. Nadat ze het heeft afgelegd tegen Queen von Switserland op de New Yorkse Show in 1908 wordt ze terug gestuurd naar Duitsland zonder ingeschreven te zijn in het Amerikaanse stamboek.

De eerste ingeschreven Duitse Herder in Amerika is dan ook Queen von Switserland, een teefje uit de inmiddels fameuze lijn von Krone. In 1913 wordt de ‘German Shepherd Dog Club of America’ opgericht door een handjevol mensen. De Club telt dan 26 leden. Mrs. Halstead-Yates wordt voorzitter, mr. Emkin vice-voorzitter en mr. Troop is de penningmeester. Dee Amerikaanse Kennelclub (AKC) noemt het ras officieel ‘German Sheepdog’.

Niet voor niets is de naam Ann Tracy wereldwijd bekend geworden bij de liefhebbers van de Witte Herder. Ann is lid van de ‘German Shepherd Dog Club of America’ en fokt Duitse Herders. Ze kan met recht een fervent liefhebber van het ras worden genoemd. Daarnaast is ze tevens een nichtje van Pouteny Bigelow en samen met deze oom maakt ze vele rondreizen door Europa, waarbij ze veelvuldig in aanraking komt met de Duitse Herder. Dat verklaart haar grote voorliefde voor dit ras. Tijdens deze rondreizen brengt ze regelmatig bezoeken aan Keizer Wilhelm (een studievriend van haar oom) van het Duitse keizerrijk Hohenzollern en het bevriende Oostenrijkse Huis von Habsburg. Aan dit hof ontmoet ze prins Simon Eristof, met wie ze in het huwelijk treedt. Het kan zijn dat Ann Tracy uitgebreid kennis heeft gemaakt met de Witte Herders van het Hof van Habsburg, hoewel ze hierover nooit duidelijk is geweest. De Witte Herders uit haar kennel zijn terug te voeren naar de eerste Duitse Herders Horand von Grafrath en zijn nestbroertje Luchs. Mocht het al het geval zijn dat ze aan het hof Witte Herders heeft gezien, dan heeft ze er in ieder geval geen enkele mee teruggenomen naar Amerika en/of gebruikt in haar fokkerij. Inmiddels bezit ze enkele Duitse Herders waaronder de kampioen Luchs ZS 161.964, een zoon van Munka von Boll en Herta II von Park. In 1917 worden er in haar kennel ‘Stonihurst’ vier witte pupjes geboren uit twee gekleurde ouders, waarvan Luchs de grootvader is. De eerst geborene is Edmund, zijn nestbroertjes en -zusjes zijn Eadrid, Eric en Elf. Edmund is tevens de eerste in Amerika geregistreerde Witte Duitse Herder. Met deze honden start Ann de eerste witte bloedlijn in Amerika. Ook op andere wijze maakt Ann zich verdienstelijk. Op de eerste Clubmatch van de jonge vereniging in 1915 treedt zij op als keurmeester. Haar leven lang zal ze een zeer actief lid blijven. Ann Tracy, later Mrs. Simon Eristoff, is de eerste persoon die erelid wordt van de ‘German Shepherd Club of America’.

In diezelfde periode wordt in het Noordwesten van Amerika een tweede witte lijn gestart. De heer H.N. Hanchet importeert drie honden die rechtstreeks afstammen van - naar men zegt - de fameuze von Habsburg lijnen. Dat zijn Diana, Snow King en Adda von Irmelsberg. Hanchet exporteerde vele van zijn honden uit die lijn naar landen zoals Australië, Cuba, Puerto Rico en Mexico waardoor de Witte Herder al snel wereldwijd wordt verbreid.

Eerste- en tweede Wereldoorlog

Gedurende de eerste werledoorlog, een periode dat het Duitse Herderras ten onder had moeten gaan buiten de Duitse grenzen gezien deze omstandigheden en de haat tegen alles wat Duits is, komen de eerste Amerikaanse soldaten terug van het front. Zij vertellen over een ongelooflijke hond, die door het Duitse leger als oorlogshond wordt gebruikt, maar ook door het Rode Kruis en inzetbaar is op ieder niveau in de oorlog. Honden die dapper door de vuurlinies gaan om de gewonden te lokaliseren en die de hulpverleners direct naar de gewonden leiden. Honden die exact, zonder zich te vergissen, de levenden van de doden kunnen onderscheiden en die met een groot uithoudingsvermogen moeiteloos kunnen doorwerken. De bewondering voor deze honden is enorm en de populariteit van de Duitse Herder neemt ongekende vormen aan. Zij worden bestempeld als helden en sindsdien heeft een ras nooit meer zo’n grote overweldigende populariteit gekend. Er wordt verteld over alle kleurslagen die de Duitse Herder in die tijd eigen is, van zuiver zwart, bruin en geel, wolfsgrauw en wit. Allemaal blijken ze dezelfde onvermoeibare dapperheid en werklust te bezitten. Zij worden betiteld als zijnde ‘honden met een menselijk brein’. Iedereen wil zo’n fantastische hond en er worden duizenden dollars neergelegd om er eentje te kunnen bemachtigen. Door de exorbitante prijzen die voor deze honden worden gevraagd, is het bezit van een Duitse Herder slechts weggelegd voor de rijken.

Na de Eerste Wereldoorlog bereikt de import van de Duitse Herder in Amerika een ongekend hoogtepunt en de populariteit blijft stijgen. De Duitse Herder blijkt makkelijk te trainen te zijn en is in het bezit van een grote dienstbaarheid aan zijn baas. Dit maakt hem bij uitstek geschikt voor de - in die tijd nog ‘stomme’ - filmindustrie, waarbij hij met groot succes wordt ingezet. Etzel von Oeringen, een zoon van Nores von der Kriminalpolizei en Charlotte von Oeringen schittert als ‘Strongheart’ en ook de film ‘Rin Tin Tin’ wordt een kaskraker. Vooral het vriendelijke karakter van de films met het hond/kind thema doet het goed in de naoorlogse jaren. Strongheart en Rin Tin Tin hebben beide grote invloed gehad bij de opzet van zeer goede gekleurde- en witte bloedlijnen. Een andere heel belangrijke hond uit die zelfde periode is Blanka von Riedekenburg, een sneeuwwitte teef en een directe afstammeling van de von Habsburg bloedlijn. De invloed van de von Riedekenburg bloedlijn, met name Blanka, in de fokkerij en in het totale Amerikaanse Witte Herderbestand is enorm geweest en deze is nog steeds te zien in het huidige bestand.

In 1923 laat Geraldine Rockefeller Dodge een aantal Duitse Herders importeren uit de toplijnen van het Duitse bestand. Mevrouw Rockefeller woont op een estate van meer dan 2000 acres in Morris County (New Yersey) waar ze ruim 150 honden kan herbergen. In haar kennel ‘Giralda Farm’ fokt ze zuiver zwarte-, gekleurde- en zuiver witte lijnen. Haar honden zijn van grote kwaliteit; ook hier liggen veel belangrijke ‘roots’ van ons huidige Witte Herder bestand. In 1931 nodigt ze de Engelse schilder Ruben Ward Binks (1880-1940) uit. Hij verblijft bijna twee jaar op het landgoed om haar honden te schilderen. Een bekend werk van zijn hand is een goache van 10,5 x 12 ¾ inches van de twee Witte Herders Dawn en Day, eigendom van Geraldine Rockefeller. Dit schilderij bevindt zich tegenwoordig in het AKC museum en is een gift van de William Secord Gallery Inc. aan dit museum. Ook kapitein Max von Stephanitz wordt door haar uitgenodigd om de Morris and Essex Dog Show in de USA te keuren. Van de hand van Geraldine Rockefeller is het boek ‘The German Shepherd Dog in America’ (1956).

Uiteindelijk komt er een kentering in de fokkerij door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Er zijn weinig gegevens bekend over de witte honden uit die jaren. Op enkele uitzonderingen en een aantal kennelnamen van Duitse Herder kennels na, komen de feitelijk gegevens pas weer op gang aan het einde van de jaren vijftig. Na de Tweede Wereldoorlog breken er zware tijden aan voor de Duitse (Witte) Herder. De fokkerij van Duitse Herders raakt min of meer in het slop. Er zijn verschillende gebreken in het bestand van de Duitse Herder geslopen, waaronder de zwaar tellende vachtverbleking. In plaats van de oorzaak van de vachtverbleking en het verdwijnen van het zwarte zadel te onderzoeken; of het probleem door selectie aan te pakken, besluit men een zondebok aan te wijzen en deze te elimineren. Animositeit inzake witte en zilvergrijze honden heeft in feite altijd al bestaan. Von Stephanitz heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij deze kleuren in feite ‘herderonwaardig’ vindt. Deze mening is altijd doorslaggevend geweest in de fokkerij, hoewel er geen fok-, show- of trainingsverbod bestaat. De tijd is rijp om de boosdoener aan te wijzen. In 1959 bestempelt de VS (‘Verein für Deutsche Schäferhunden’) de witte honden als albino’s en er wordt een dringend advies gegeven om deze honden niet meer te gebruiken voor de fokkerij. De rasstandaard wordt gewijzigd; honden met meer dan 50 % wit en de zogenaamde albino’s worden gediskwalificeerd. Ondanks felle tegenstand, wordt de nieuwe standaard ook door de GSDCA (‘German Shepherd Dog Club of America’) aangenomen met 306 stemmen voor en 110 tegen. De fokkers van Duitse Herders proberen te redden wat er te redden valt. Nieuwe importen om het Amerikaanse bestand wat op te vijzelen - uit Europa en met name uit Duitsland - zijn het resultaat.

Canada

De geschiedenis van de Witte Herder onlosmakelijk verbonden met die van de Duitse Herder. Ook in Canada is dit het geval. Als buurland van Noord-Amerika, bestaat er sinds jaar en dag niet alleen een uitwisseling van allerhande zaken en culturen tussen de twee landen, ook flora en fauna vloeien geleidelijk in elkaar over langs de 3500 mijl lange grens. Het is logisch dat die prachtige hond uit Amerika - de Duitse Herder – vrij snel over de grens gaat richting Canada. Dat wil niet zeggen dat alle Duitse Herders in Canada Amerikaanse importen zijn.

Ook Canada is dan al in het bezit van enkele prachtige exemplaren die regelrecht uit Duitsland zijn gekomen. Voorbeelden daarvan zijn Ch. Vallie von Sieghaus en Ch. Ero vd Auwallenburg. En niet te vergeten de honden uit de beroemde Canadese ‘Thorn’ kennels. Het is echter niet helemaal duidelijk wanneer de eerste Duitse Herder zijn intrede in Canada doet. Pas in 1919 wordt de eerste Duitse Herder in het Canadese stamboek ingeschreven. Omdat deze stamboekhouding tot 1959 geen kleur vermeldt is het onmogelijk om met zekerheid vast te stellen in welk jaar de eerste Witte Herder is ingeschreven. In 1922 wordt de eerste Canadese Duitse Herder vereniging opgericht door de heer H. B Boyd. Het fokprogramma van deze vereniging is vrijwel identiek aan dat van Amerika. Ondanks het feit dat er vele goede Duitse Herder Kennels in Canada zijn, dateren de betrouwbare gegevens over de witte honden pas van een tiental jaren na de Tweede Wereldoorlog.

Moeilijke tijden voor de Witte Herder

Na de Tweede Wereldoorlog breken er zware tijden aan voor de Duitse (Witte) Herder. De fokkerij van Duitse Herders raakt min of meer in het slop. Er zijn verschillende gebreken in het bestand van de Duitse Herder geslopen, waaronder de zwaar tellende vachtverbleking. In plaats van de oorzaak van de vachtverbleking en het verdwijnen van het zwarte zadel te onderzoeken; of het probleem door selectie aan te pakken, besluit men een zondebok aan te wijzen en deze te elimineren. Animositeit inzake witte en zilvergrijze honden heeft in feite altijd al bestaan. Von Stephanitz heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij deze kleuren in feite ‘herderonwaardig’ vindt. Deze mening is altijd doorslaggevend geweest in de fokkerij, hoewel er geen fok-, show- of trainingsverbod bestaat. De tijd is rijp om de boosdoener aan te wijzen.

In 1959 bestempelt de VS (‘Verein für Deutsche Schäferhunden’) de witte honden als albino’s en er wordt een dringend advies gegeven om deze honden niet meer te gebruiken voor de fokkerij. De rasstandaard wordt gewijzigd; honden met meer dan 50 % wit en de zogenaamde albino’s worden gediskwalificeerd. Ondanks felle tegenstand, wordt de nieuwe standaard ook door de GSDCA (‘German Shepherd Dog Club of America’) aangenomen met 306 stemmen voor en 110 tegen. De fokkers van Duitse Herders proberen te redden wat er te redden valt. Nieuwe importen om het Amerikaanse bestand wat op te vijzelen - uit Europa en met name uit Duitsland - zijn het resultaat.

De meeste vooraanstaande fokkers zijn het er over eens dat fokken met witte honden inderdaad vachtverbleking en het verlies van het zadelpatroon tot gevolg hebben. In de naoorlogse jaren worden wit en gekleurd, zeker in Amerika, regelmatig – om niet te zeggen overmatig – door elkaar gefokt. In die jaren is zeker 90% van de Duitse Herders in Amerika ‘behept’ met het recessieve gen wit. Op zich is dat natuurlijk geen probleem, maar er wordt gewoon door gefokt, zonder acht te slaan op de verbleking/verdunning van de kleuren. Een verbleking van de vacht van de Duitse Herder kan redelijkerwijs gesproken niet uitblijven. De witte Duitse Herder is dan gedoemd tot uitsterven. Niet alleen zijn vacht wordt afgekeurd, ook de gezondheid en het karakter krijgen een veeg uit de pan door de Witte Herder op elk vlak als inferieur te bestempelen.

Mr. D. W. Hadsell, voorzitter van de GSDCA, vindt de witte hond een gedegenereerd exemplaar, dat zeker het totale Duitse Herder bestand zal aantasten, het ras zal verzwakken en de fokkwaliteit zal bederven. Volgens hem is het duidelijk dat het fenotype van iedere individuele witte hond – of degenen met een verzwakt pigment – alle andere gewenste eigenschappen teniet doen. Zij zijn het fysieke bewijs van genetische ingrediënten die leiden tot degeneratie van de daaropvolgende generaties. Witte exemplaren zouden albinisme, blindheid, doofheid, een slecht temperament, huidziektes en algehele ‘unsoundness’ veroorzaken.

Dr. Peter Lorenz Neufield, onderzoeker en bioloog van het Glendosa Research Center, tevens auteur van het eerste boek over de Witte Herder (‘The invincible White Shepherd’) heeft een tien jaar durend onderzoek naar de oorsprong en de eigenschappen van de Witte Herder gedaan. Volgens zijn onderzoeken acht hij het bewezen dat vachtverbleking – door de Duitse schrijvers beschreven als degeneratie - niet voortkomt uit het kruisen van de witte hond met de gekleurde hond. Zelf fokt hij gedurende zijn tienjarig onderzoek Witte Herders om de resultaten te kunnen vaststellen. Het is zijn ervaring dat in ieder geval niet de zuiver Witte Herder met zwarte neus, donker oog en uitstekend pigment een gevaar oplevert voor vachtverbleking of pigmentverlies. De fokresultaten binnen het onderzoek van het Glendosa Research Center met witte en gekleurde honden hebben bewezen dat de goed gepigmenteerde witte hond onmogelijk schuldig kan zijn aan de verbleking van de vacht. Juist de crèmekleurige en de bleekgrijze vachten liggen aan de basis van de verbleking van de kleur en het ontbreken van pigment. Dit omdat ze genetisch behept zijn met de alelen Grey-Agouti, die de kleur blauw verbleekt. Ook is al lang bewezen dat blindheid en doofheid slechts voorkomen bij daadwerkelijke albino’s en niet bij de goed gepigmenteerde Witte Herders. Een theorie die wordt ondersteund door Dr. Leon Whitney in zijn boek ‘How to breed dogs’