Tips van de dierenarts:     Steven Schukking Frans Smeur Erica Kiemeneij Robert Jassies

Op dit moment bestaat er veel onduidelijkheid over de nieuwe teek die zich in Nederland zou ophouden. Het gaat hierbij om een teek, de Dermacentor reticulatus, die normaal gesproken niet in Nederland voorkomt. De teek is in Frankrijk maar ook in België inheems, vandaar dat het belangrijk is de juiste maatregelen te nemen tegen de teek op het moment u daar op vakantie gaat.

De teek kan namelijk een ziekte overdragen die dodelijk kan zijn voor de hond. Het gaat hierbij om de ziekte Babesiosis.

Babesiosis is een ziekte veroorzaakt door een bloedparasiet die zich nestelt in de rode bloedcellen en zorgt voor een versnelde afbraak van deze rode bloedcellen. De ziekteverschijnselen die waarneembaar zijn, is wijnrode urine, sloom, bleke slijmvliezen en conditie verlies. Zaak is dan om direct naar een dierenarts te gaan en de ziekte te laten behandelen met Imidocarb.

Recentelijk zijn er 13 ziektegevallen in Nederland geconstateerd waarvan 3 honden het helaas niet hebben overleefd. Met grote waarschijnlijkheid komt de teek voor in Nederland en wel in een gebied rond Den Haag en een gebied bij Arnhem, De Rijkerswoerdse plassen. Of de teek ook blijvend in Nederland wordt is nog de vraag. Hopelijk hebben we te maken met een tijdelijk probleem. Katten lopen overigens geen risico.

Het is wel zaak om aan goede tekenbestrijding te doen. Sowieso raden wij een tekenband of pipetten in de nek aan. Er bestaat ook een mogelijkheid om de hond te laten enten. De enting is echter zeer kostbaar en geeft voor 85% bescherming.  Dus let wel op: geen enkel middel is 100% afdoende, tweemaal daags controleren op teken en ze verwijderen blijft nog steeds noodzakelijk.

Een seizoen gebonden ergernis:

Zodra de temperatuur in ons kikkerlandje ook maar weer iets begint te stijgen is het direct weer raak.

TEKEN!!

Iedereen die regelmatig met zijn hond in het bos loopt, heeft er wel een één gezien en inmiddels is duidelijk dat ze lang niet zo onschuldig zijn als we lange tijd hebben gedacht. Behalve vervelende ontstekingen op de bijtplaats, vaak ook nog gevolgd door een nare likplek door de hond zelf, zijn er inmiddels een flink aantal ziekten bekend die door de teek op zijn “gastheer” worden overgebracht. Alle reden dus om in dit geval maar eens niet “gastvrij” te zijn. Of natuurlijk juist wel (vrij-van-gasten).

Om een korte indruk te geven van de mogelijke problemen volgt eerst een korte beschrijving van teken en ziekten. Daarna zullen we ingaan op therapieën en preventie.

De bekendste ziekte op dit moment is de Ziekte van Lyme. Hoewel er de nodige discussie is over het al dan niet voorkomen van deze ziekte bij honden, is het onze ervaring dat er toch regelmatig honden worden aangeboden met typische neurologische (zenuw-) en gewrichtsklachten. Bij bloedonderzoek blijkt dan dat zij in aanraking zijn geweest met de Borrelia bacterie – de verwekker van de Ziekte van Lyme bij mensen.

De Borrelia bacterie zit in Nederland in het speeksel van ongeveer 20% van de teken. Echter zij zullen uw hond lang niet altijd besmetten. Er is gebleken dat ze hiervoor toch minstens 17 uur op de hond moeten zitten (dagelijks controleren en verwijderen is dus zeer zinvol).

De typische roodverkleuring rond de beetplaats, zoals deze gezien wordt bij mense, wordt bij een hond zelden of nooit gezien. We weten niet of deze niet voorkomt of niet gezien wordt omdat de vacht hem bedekt.

Bij honden die periodiek last hebben van koorts en kreupelheid waarvoor geen duidelijke verklaring is moet altijd aan Lyme gedacht worden. Een therapie van twee weken met Amoxycilline of Doxycycline is in de acute fase afdoende. In de chronische fase kan het resultaat teleurstellend zijn.

Andere door teken overgedragen ziekten zijn wat meer bijzonder. Het gaat dan om Babesiosis en Ehrlichiose. Beide ziekten komen in Nederland niet voor, maar worden meegebracht uit zuidelijke vakantiegebieden. Daar de tijd tussen besmetting en het ziek worden (de incubatietijd) wel twee weken kan zijn, worden de eerste ziekte verschijnselen vaak pas thuis gezien.

Bij Babesiosis maakt de kiem die zich vermeerdert in de rode bloedcellen deze cellen kapot, hetgeen leidt tot ernstige bloedarmoede. De eerste verschijnselen zijn vaak, lusteloosheid en koorts, gevolgd door bloedplassen (“wijn”rode urine) en bloedarmoede. Wanneer niet tijdig wordt ingegrepen kunnen nierfalen, longontsteking, alvleesklierontsteking en hersenproblemen ontstaan.

Meestal worden de verschijnselen echter op tijd onderkend en dan is een behandeling met Imidocard vaak afdoende en de prognose prima. Ook is het mogelijk om voor de vakantie tegen Babesiosis te laten inenten. Deze inenting geeft echter beslist geen volledige bescherming. Een éénmalige injectie met Imidocarb voor vertrek is ook maar matig effectief en kan bovendien behoorlijke ziekteverschijnselen veroorzaken.

Bij Ehrlichiose is het ziekteverloop iets anders. Ook hier wordt in de eerste acute fase koorts, slecht eten en benauwdheid gezien. Daarnaast kunnen problemen ontstaan met bloedstolling waardoor gemakkelijk kleinere en grotere bloedingen ontstaan. Deze verschijnselen zijn nog niet altijd zo duidelijk als de Babesiosis, waardoor hier later ook een chronische fase kan ontstaan met bloedingen, afwijkingen, gewrichtsontstekingen en nierfalen. Deze chronische fase verloopt vaak fataal.                          

In het acute stadium volstaat een behandeling met injecties met Imidocarb in combinatie met Doxycycline, eventueel gedurende enkele weken ondersteund met een ontstekingsremmer. Dit kan ervoor zorgen dat uw hond weer “de oude” wordt.

Al met al dus reden genoeg om minder gastvrij te zijn voor teken. De beste methode om door teken overdraagbare ziekten te voorkomen is natuurlijk teken ontlopen. Teken zitten bij voorkeur in struikgewas, nesten en holen van wilde dieren. Op gemaaid grasland of begraasd grasland zitten doorgaans veel minder teken dan in het bos. En als de hond niet meegaat op vakantie is er natuurlijk geen kans op Babesiosis of Ehrlichiose.                                                                                        

Dit zijn oplossingen die niet altijd praktisch zijn. Er zijn gelukkig diverse bestrijdingsmiddelen op de markt. De Scalibor tekenband is op dit moment het nieuwste. Deze heeft als voordeel dat hij ook beschermt tegen zandvlieg die in het zuiden de ziekte Leishmania kan veroorzaken. Verder is natuurlijk de oude vertrouwde Frontline spray heel geschikt. Spray dan wel vlak voor uw vakantie. Als derde oplossing is er de combinatie van Advance druppels met Kiltix tekenband.   

Let echter wel op: geen enkel middel is 100% afdoende, dus tweemaal daags controleren op teken en ze verwijderen blijft noodzakelijk. Denk er daarbij om dat de teken niet verdoofd moeten worden voor het verwijderen, ze kunnen dan alsnog speeksel inbrengen in de wond en dat willen we juist liever niet. Na het verwijderen moet u het wondje wel even ontsmetten en bij twijfel altijd even uw dierenarts raadplegen.

Maagtorsie

De maag is een zakvormig orgaan dat zich net achter het middenrif voorin de buik bevindt. Deze functioneert als opvangcentrum van doorgeslikt voedsel, vocht en lucht. Door maagsap en bewegingen van de maagwand maakt ze onderdeel uit van de spijsvertering en de inhoud wordt via de twaalfvingerige darm naar de darm getransporteerd.

Indien er sprake is van een overmatige aanmaak van gas in de maag in combinatie met het door­slikken van lucht kan de maag plotseling erg gaan uitzetten (dilateren). Als gevolg daarvan verandert het zwaartepunt van de maag en kan deze eveneens om zijn lengte-as torderen. Hierdoor worden zowel de ingang als de uitgang van de maag dichtgedrukt. Omdat de gasvorming doorzet, verandert de maag in korte tijd van een slappe zak in een keiharde opgepompte voetbal. Een noodsituatie!!

Gedilateerde maag bij een hond in zijligging

Gevolgen

Door de enorme spanning die op de maagwand wordt uitgeoefend zullen de bloedvaten dichtgedrukt worden. Hierdoor kan een gedeelte van de maagwand afsterven en de inhoud, die gifstoffen bevat, in het lichaam vrijkomen. Tevens wordt, door de grootte van de maag, druk uitgeoefend op het middenrif, waardoor de ademhaling bemoeilijkt wordt. Hierdoor wordt de zuurstofvoorziening van het bloed behoorlijk in de problemen gebracht. Tevens worden een aantal grote bloedvaten die naar het hart lopen (gedeeltelijk) dichtgedrukt. Hierdoor zal de bloeddruk ernstig gaan dalen en kan de hond in shock raken. Indien er tevens sprake is van een maagdraaiing (torsie) zal ook de milt meedraaien, aangezien deze aan de maag vastzit. Dit kan gepaard gaan met afknellen van de milt of een milt­bloeding.

Wie?

Voornamelijk grote honden met een diepe borstkas zijn gevoelig voor een maagtorsie. Met name de Duitse Dog, Berner Sennen, Doberman, Boxer, Retriever en de Duitse Herder, maar ook bij minder grote honden zoals de Bearded Collie, zien we een maagtorsie optreden. Daarnaast hebben oudere honden een grotere kans op een maagtorsie en wanneer een hond eenmaal een maagdilatatie gehad heeft, is de kans op herhaling duidelijk vergroot. Tevens lijken honden die erg gulzig eten of veel bewegen na het eten een groter risico te lopen.

Getordeerde maag bij een hond in rugligging

Foto bron:Radiographic interpretation for the small animal clasician. Auteur: Jerry M. Owens, D.V.M

Voeding

Honden die regelmatig gras eten, lucht opboeren, winden laten en buikrommelen lijken een verhoogde kans op maagdilatatie te hebben. Het vermoeden bestaat dat deze honden meer maagzuur dan ge­middeld aanmaken, waardoor een irritatie van de maagwand optreedt. Ook zullen honden door maag­pijn meer lucht gaan slikken en aanzuigen. Belangrijk is dat deze honden 4x daags te eten krijgen. Vezelrijk voer (groente, brood) is aan te raden naast het normale hondenvoer. Eventueel kan homeo­pathisch de gasvorming worden teruggedrongen.

Homeopathische behandeling

Honden die veel last hebben van gasvorming in het maagdarmkanaal lijken een grotere kans op het ontstaan van maagkantelingen te hebben. Ook lucht slikken blijkt van invloed te kunnen zijn. Om dit aanzuigen van lucht en gasvorming in het maagdarmkanaal tegen te gaan kan worden gebruik­gemaakt van het middel Carbo Vegetabilis D6. Dit homeopatische middel kan worden gebruikt bij honden die een verhoogd risico hebben op gasvorming, maar ook bij honden die reeds geopereerd zijn en desondanks toch nog regelmatig maagzwelling (dilatatie) vertonen.

Hoe herken ik het?

Meestal ontstaan de problemen vlak na de maaltijd (maar soms ook uren later). De hond wordt erg onrustig en lijkt te moeten braken. Meestal is dit ‘loos’ braken, dat wil zeggen er komt niets. De buik linksachter de ribboog is vaak hard en opgezwollen.

Wat te doen?

Een groter spoedgeval is haast niet denkbaar, dus u dient zo snel mogelijk naar een dierenarts te gaan. Deze zal proberen de maag te sonderen met een slang. Soms is het eerst nodig om gas uit de maag te laten ontsnappen via een naald. Indien de maag gedraaid is, zal deze operatief teruggedraaid moeten worden. Daarbij wordt deze aan de buikwand vastgezet om recidive (= herhaling) te voor­komen. Tevens zal met infuus en medicatie de shock worden bestreden.

Prognose

Deze is erg afhankelijk van de complicaties (shock, hartschade) en de tijd die verstreken is voordat een hond geholpen wordt. Zo’n 50% van de honden met een torsie zal de ingreep en de eerste dagen daarna zonder andere problemen doorstaan. Wel blijft het dan zaak om preventief een aantal zaken goed in de gaten te houden.

Preventie

Geef meer porties verspreid over de dag (3 à 4 keer) in plaats van 1 keer. Tevens is het aan te raden om dit voer niet te licht verteerbaar te maken, maar door toevoeging van groente en brood juist wat vezelrijker. Zorg tevens dat de hond vlak na het eten geen grote hoeveelheden water kan drinken. Laat de hond 30-60 minuten na de maaltijd rusten en ga niet met hem wandelen. Ook indien de maag operatief vastgezet is, blijft er altijd een kleine kans aanwezig dat een dilatatie opnieuw optreedt. Al met al een ziekte waar een leven lang rekening mee gehouden moet worden.

Vakantie

Steeds meer mensen nemen hun hond als lid van het gezin mee op vakantie naar het buitenland. Dit kan heel gezellig zijn, echter er zijn wel een aantal dingen waarbij stilgestaan moet worden. Tevens moet het één en ander van te voren geregeld worden.

Ten eerste zijn daar natuurlijk de (verplichte) entingen. Daarnaast  zijn er ook een aantal ziektes die in Nederland niet voorkomen, maar in het buitenland wel en waar bepaalde voorzorgsmaatregelen tegen getroffen moeten worden. In dit artikel willen we u daarvan een kort overzicht geven samen met wat nuttige tips.

Entingen

Allereerst bent u verplicht te zorgen voor een geldige enting tegen hondsdolheid. In het algemeen betekent dit dat de hond minimaal 30 dagen voor vertrek geënt moet zijn en niet langer dan een jaar geleden. Voor Engeland en Scandinavië geldt daarbij dat ook nog eens een bloedonderzoek gedaan moet worden na de rabiësenting om te zien of er voldoende antistoffen aangemaakt zijn, zodat met de voorbereidingen hiervoor ten minste een halfjaar van te voren (7 mnd) begonnen moet worden. Is dit eenmaal in orde dan kan daarna volstaan worden met het jaarlijks herhalen van de rabiësenting. Daarnaast is het verstandig en soms ook verplicht om te zorgen dat ook de andere entingen zoals Hondeziekte, Parvo en Weil op orde zijn. Meestal is ook een geldige gezondheidsverklaring nodig die afhankelijk van het land waarheen (of doorheen) gereisd wordt, niet ouder dan een bepaalde tijd mag zijn. Ook moet er soms een invoervergunning aangevraagd worden. Informeer dus tijdig bij uw dierenarts.

Ziekten

In het buitenland komen een aantal ziekten voor die door teken en stekende insekten worden overgebracht. Naast de ziekte van Lyme die ook in Nederland voorkomt, gaat het vooral om Babesiose, Leishmania en Heartwormdisease. Babesiose is een ziekte die overgebracht wordt door bepaalde teken die in warme gebieden leven zoals Zuid- en Midden-Europa. Deze parasiet vernielt de rode bloedlichaampjes, waarbij de hond plotseling ziek wordt met hoge koorts en donkerrode portkleurige urine. Bij een snelle behandeling door de plaatselijke dierenarts is de genezingskans goed.Om deze ziekte te voorkómen is het dus van belang uw hond zoveel mogelijk tekenvrij te houden d.m.v. een speciale tekenband en/of spray, naast een dagelijkse controle van huid en vacht. Een enting is (in het buitenland) mogelijk, maar geeft geen afdoende bescherming. Het is gebleken dat de 'preventieve' injectie, zoals vroeger wel werd gegeven, niet effectief is en daarnaast is deze niet meer verkrijgbaar voor dit doeleinde.

Leishmaniase wordt overgebracht door zeer kleine zandvliegjes die met name actief zijn rond zonsopgang en ‑ondergang. Ze komen voor in alle landen rond de Middelandse Zee en Portugal. De klachten na besmetting treden pas lange tijd na de vakantie op en bestaan in het algemeen uit huidproblemen, lusteloosheid en conditieverlies. Behandeling is levenslang en vaak teleurstellend. De Scalibor antitekenband is ook werkzaam tegen deze vliegjes, maar beter is het om besmette gebieden te vermijden.

Heartwormdisease is een van oorsprong tropische aandoening die tegenwoordig echter ook in Spanje en Portugal voorkomt en wordt overgebracht door stekende insekten. Zoals het woord al zegt, leidt een besmetting met larven tot ontwikkeling van wormen die in het hart nestelen, met alle (dodelijke) gevolgen van dien. Voorbehoedend is er op dit moment in Nederland één middel te verkrijgen en wel Stronghold. De werkzame stof die in de bloedbaan wordt opgenomen zorgt ervoor dat larven zich niet kunnen ontwikkelen. Met dit middel moet voor de vakantie begonnen worden tot zeker een maand na terugkeer.

Dan zijn er nog wat algemene adviezen die we u willen meegeven. Ten eerste is het handig om een E.H.B.O.-tasje mee te nemen voor onverwachte ongemakken. Naast een ontsmettingsmiddel, wat verbandgaas en Leukoplast adviseren wij de volgende inhoud:

• Traumavetsem voor kneuzingen, verstuikingen,
    bloeduitstortingen etc.

• Prodier wondgel

• Optilan bij oogontstekingen

• Finidiar tabletten bij diarree

• Apis bij reactie op insektensteken en eventueel Prikweg van VSM

• Tekenpincet (altijd draaiend een teek verwijderen).

Iets anders waarmee u terdege rekening moet houden is het feit dat honden niet kunnen zweten en dus snel oververhit raken. Laat nooit uw hond achter in de auto, ook niet in de schaduw en met open ramen! De temperatuur in de auto kan ook dan namelijk oplopen tot 50^o C en dat kan snel fataal zijn. Zorg ook bijvoorbeeld aan het strand dat de hond regelmatig kan afkoelen en geef voldoende water te drinken.

Naast langharige en lichtgekleurde honden zijn met name (te) dikke honden overgevoelig voor oververhitting. Als uw hond verschijnselen van oververhitting vertoont (extreem hijgen, temperatuur ruimschoots boven de 40^o C, sloom worden en flauwvallen), dan dient u de hond zo snel mogelijk te koelen met koude natte doeken, eventueel de hond besprenkelen met koud water. Niet ineens de brandslang erop zetten of de hond in het water gooien. De temperatuur moet weer voorzichtig zakken. Ga vervolgens zo snel mogelijk naar een dierenarts.

Ons advies is ook om zoveel mogelijk het eigen hondenvoer mee te nemen, bij voorkeur brokken in verband met de houdbaarheid. In het buitenland zijn niet alle merken voer te verkrijgen en plotseling overschakelen op een ander soort kan maagdarmproblemen in de hand werken.

Gaat u met de hond naar Frankrijk op vakantie, dan is het verplicht dat de hond een chip heeft of getatoeëerd is. Bovendien moet er door de dierenarts een gezondheidsverklaring zijn afgegeven en deze mag niet ouder zijn dan 5 dagen. Voorkom problemen en overleg hierover met uw dierenarts. 

Prettige vakantie en als er nog vragen zijn kunt u ons of uw eigen dierenarts gerust bellen.

Loopsheidpreventie

De vraag die ons regelmatig vanuit diverse hoeken gesteld wordt is “of het mogelijk is om de loopsheid tijdens de vakantie te voorkomen”.

Of uw hond nu in pension gaat of mee op vakantie, een loopsheid is dan altijd erg lastig.

Deze loopsheid is inderdaad te voorkomen. Echter geen enkele methode met medicijnen is 100% betrouwbaar.

In de eerste plaats is de zgn. ‘prikpil’ een optie. Deze injectie dient één maand voor de vakantie gegeven te worden en geeft dan een uitstel van ongeveer drie maanden. De injectie kan ook gegeven worden als de loopsheid net begonnen is. Bij 95% van de honden zullen dan de loopsheidverschijnselen binnen enkele dagen verdwijnen. Let echter wel op, de hond kan nog zeker een week lang vruchtbaar blijven ondanks afwezigheid van de loopsheidverschijnselen.

Er mag niet meer gespoten worden als de hond al flink in haar loopsheid is gevorderd.

De stof die voor deze injectie gebruikt wordt, is een zgn. progestageen (een hormoon) en heeft, zeker bij langdurig gebruik maar soms ook al na één keer, vervelende bijwerkingen. Bij regelmatig gebruik zijn het ontstaan van melkklierkanker en suikerziekte zeker een risico, daarnaast kunnen fokhonden gedurende langere tijd niet meer loops worden. Het gebruik moet dan ook ten strengste ontraden worden.

Een tweede optie is het gebruik van de ‘poezenpil’ bij honden. Deze pil bevat ook progestagenen en is bekend onder de naam Ovucon en Perlutex (5 mg). Voor uitstel van de loopsheid kan vier dagen voor de vakantie gedurende 14 dagen 1 x daags 1 tablet gegeven worden. Dit resulteert in een uitstel van ongeveer één maand.

Is de hond net begonnen met de loopsheid, dan kan de eerste 4 dagen 1 x daags 2 tabletten worden gegeven. Let wel, ook hier is het risico op bovenstaande bijwerkingen aanwezig maar in ieder geval een stuk minder.

Wat betreft een homeopathische oplossing kunnen wij kort zijn: er is geen betrouwbare homeopathische methode om loopsheid uit te stellen. Loopsheid is immers een natuurlijk proces en laat zich als zodanig niet homeopathisch remmen.

Tot slot: herhaalt het probleem van de loopsheid tijdens vakantie zich steeds weer, dan kan veel beter gekozen worden voor een sterilisatie (castratie) van de teef. Dit is uit gezondheidsoogpunt altijd te prefereren boven de andere genoemde opties.

Slakkenkorrels

Natuurlijk afbreekbaar en onaantrekkelijk voor honden en katten;

 MAAR TOCH LEVENSGEVAARLIJK!

Gisteravond laat werk ik geconfronteerd met een hond die plots zeer vreemde verschijnselen vertoonde. De klachten waren eerder op de avond begonnen met erge onrustigheid en staan en lopen met een kromme rug. In de loop van de avond werd de onrust erger in plaats van minder. Toen de hond op de praktijk binnenkwam was hij sterk verslechterd en ik schrok dan ook erg van wat ik aantrof. De hond kon nauwelijks op de benen staan, had duidelijk ernstige trillingen over het hele lijf en was vreselijk  aan het speekselen. Dat alle verschijnselen wezen in de richting van een vergiftiging was al snel duidelijk en dat voor de hond een snelle intensieve zorg noodzakelijk was ook. De eigenaar gaf zelf al aan dat ze slakken-korrels gebruikt had, maar dit zou de hond niet hebben gegeten. Na overleg met de intensive-care-unit in Utrecht werd al snel duidelijk dat het hier wel degelijk ging om een vergiftiging met slakkengif en dat deze patiënt bepaald niet de eerste was. Er waren in utrecht de afgelopen weken al 16 patiënten aangeboden met een dergelijke vergiftiging. Daarom deze waarschuwing; De werkzame stof is metaldehyde en de korrels zouden door toevoegingen onaantrekkelijk zijn voor honden en katten. Welnu, dat laatste blijkt dus nog al eens tegen te vallen, en de gevolgen kunnen desastreus zijn. Houdt uw huisdier dus verre van deze middelen.

Deze patiënt heeft het gelukkig, dankzij de goede zorg van de artsen van de intensive-care afdeling in Utrecht, overleefd. Dit geldt helaas niet voor alle gevallen.

Gescheurde kruisbanden

Het scheuren van de voorste kruisband komen we zowel bij kleine als bij grote hondenrassen tegen. Bij de kleine hondenrassen zien we het vaak op oudere leeftijd gebeuren. Bij de grotere hondenrassen juist als ze jong en onstuimig zijn. Bij sommige rassen: Boxer, Rottweiler, Berner Sennenhond en Retrievers, zien we de voorste kruisbandscheuring vaker optreden dan bij andere rassen. Bij sommige van deze rassen wordt dan ook wel aan een erfelijke basis gedacht. Voor wat betreft de Boxer wordt ook niet voor niets gesproken over de 'Boxerknie'.

Ook bij kleinere rassen als de Entlebucher, Yorkshire terriër en Poedel zien we de kruisband­scheuring optreden. Bij deze twee laatste rassen meer op latere leeftijd. Een degeneratie (= slijtage) van de kruisband zou hieraan ten grondslag liggen.

Oorzaak

Een kruisbandscheuring kan acuut optreden. Bij een onverwachte heftige beweging, bijvoor­beeld bij het spelen met andere honden of bij een onverwachte rembeweging achter een stok of een bal aan, kan de kruisband ineens totaal scheuren. De hond loopt van het ene op het andere moment mank en belast de poot amper. Meestal tipt hij de grond nog aan met zijn tenen. Pijnstillers en rust zullen wel iets verbetering geven maar de hond blijft ernstig mank lopen.

Dit laatste geldt niet voor een gedeeltelijke kruisbandscheuring. De hond verdraait zijn knie, ook wederom bij een gekke beweging, maar loopt minder mank dan bij een totale kruisband­scheuring. Pijnstillers en ontstekingsremmers bieden vaak uitkomst en na een kuur met deze middelen en aangepaste beweging kan de hond weer helemaal goed lijken. Toch zullen deze gedeeltelijke kruisbandscheuringen vaak leiden tot een totale scheuring, al kunnen hier soms verscheidene maanden tot jaren overheen gaan. Wel is het zo dat bij deze honden al een behoorlijke artrose-ontwikkeling plaatsvindt die bij een latere operatie de genezing behoorlijk kan vertragen.

Diagnose

Om vast te stellen of een kruisband totaal gescheurd is, zal er een (klinisch) onderzoek aan de hond moeten plaatsvinden. Bij dit onderzoek wordt getracht het zogenaamde 'schuiflade­fenomeen' op te wekken. Hierbij wordt getracht het onderbeen ten opzichte van het boven­been te verschuiven, hetgeen bij een intacte kruisband niet mogelijk is. Soms moet dit onderzoek onder sedatie plaats­vinden. Het vaststellen (= diagnostiseren) van een gedeelte­lijke kruisbandscheuring is vaak in de praktijk niet mogelijk. De knie is wat verdikt en pijnlijk, maar een echt schuifladefenomeen is niet op te wekken. In sommige gevallen kan een herstel optreden, maar meestal is in latere instantie, als de hond een steeds terugkerende mankheid overhoudt, een (kijk)operatie de enige oplossing om de diagnose te stellen. Bij deze operatie wordt dan direct de stabiliteit hersteld.

Röntgenfoto’s kunnen worden gemaakt om de mate van artrose vast te stellen (extra bot­vorming rondom het gewricht dat optreedt 3 tot 6 weken na het ontstaan van de (gedeelte­lijke) scheuring). Een echte diagnose is door middel van een röntgenfoto meestal niet te stellen.

Rasgebondenheid

Veel rassen zijn gevoelig voor een kruisbandscheuring. Grote en zware rassen (Berner Sennenhond/Rottweiler/Herder), atletische onstuimige honden (Entlebucher/Boxer) en honden met een steile stand van de achterpoten (Berner Sennenhond/Rottweiler/Boxer en Zwitserse Sennenhond) blijken vaker een kruisband te scheuren dan andere rassen. Toch kan iedere hond bij een onverwachte beweging zijn kruisband scheuren. Ook oudere honden en kleinere rashonden lopen meer risico. De Poedel, Yorkshire terriër en het Maltheser Leeuwtje zijn daar goede voorbeelden van.

Therapie

Bij een gedeeltelijke kruisbandscheuring kan met pijnstillers en ontstekingsremmers worden getracht de hond weer in de benen te krijgen. Meestal loopt deze dan ook weer goed na zo’n kuur. Toch zal in veel gevallen een gedeeltelijke kruisbandscheuring ook leiden tot een totale scheuring, waarna een operatie altijd noodzakelijk is.

Hoe langer wordt gewacht met een operatie, des te ernstiger wordt de artrose van het gewricht en deze vertraagt vaak de revalidatie van de hond na een operatie. Ook het risico van scheurtjes in de meniscus wordt groter naarmate een (gedeeltelijke) kruisbandruptuur langer bestaat. Door een (gedeeltelijke) ruptuur van de kruisband ontstaat meer ruimte en beweeglijkheid in het kniegewricht, waardoor tijdens het lopen gemakkelijk scheurtjes in de meniscus ontstaan. Tijdens een operatie zal deze meniscus dan ook gedeeltelijk verwijderd moeten worden.

De operatie bij de grotere hond bestaat bij ons op de kliniek uit het plaatsen van een nieuwe, lichaams­eigen band (afkomstig uit een peesplaat) die buiten het gewricht om wordt ge­plaatst, ook wel methode FLO genaamd. Bij kleinere honden (< 10 kg) voldoet een zo­genaamde kapselhechting uitstekend. Hierbij wordt het kapsel zeer strak gehecht waar­door de stabiliteit van het kniegewricht hersteld wordt.

Post operatief (na de operatie)

Na een operatie zullen honden moeten revalideren. De eerste zes weken zal de patiënt minimaal mogen bewegen en aangelijnd moeten worden uitgelaten. Wij als dierenartsen zullen altijd een bewegingsschema meegeven. Na zes weken mag de hond weer meer gaan doen. De snelheid van revalidatie hangt af van een aantal factoren. De leeftijd van de hond; bij een oudere hond verloopt de revalidatie vaak traag. Ook de hoeveelheid artrose aanwezig op het moment van operatie is bepalend voor een snel of traag verlopend herstel. Hoe langer er wordt gewacht met een operatie van een (gedeeltelijke) kruisbandscheuring des te meer artrose zal ontstaan en des te langer zal de revalidatie duren. Ook het gewicht van de hond is belangrijk; lichte honden revalideren beter dan (te) zware honden. Ook na een geslaagde kruisbandoperatie ontstaat bij 20% van de honden alsnog een scheuring van de meniscus. Het zal voor zich spreken dat een tweede noodzakelijke operatie het herstel van deze honden vertraagt. Normaal gesproken heeft een kruisbandoperatie een grote kans van slagen. De honden kunnen meestal na 8 tot 12 weken weer goed functioneren. Wel zal altijd een lichte startstijfheid blijven bestaan. Dit als gevolg van de artrose (die altijd ontstaat ook na een vroegtijdige operatie) en de littekenvorming in en rondom het gewricht. De eventuele artroseklachten kunnen prima met homeopatische middelen behandeld worden. Eenmaal aan één poot geopereerd is de kans groot (> 50%) dat ook de andere kruisband zal scheuren. Dit kan soms zelfs na jaren nog gebeuren.

Risico/preventie

Grotere en onstuimige rassen lopen meer risico’s. Het is dan ook aan te raden om zeker het eerste levensjaar niet al te veel met stokken en ballen te spelen. De banden, spieren, pezen en kapsels moeten hun sterkte nog krijgen en worden zo niet onnodig belast. Ook het spelen met andere honden brengt grotere risico’s met zich mee. Het eerste levensjaar is bepalend voor verscheidene gewrichten (heupen, ellebogen, knieën) voor het functioneren in de rest van een hondenleven. Het spelen met stokken en ballen en anderen honden moet zoveel mogelijk voorkomen worden, maar goede rechtlijnige beweging is van levensbelang. Een schema van 5 minuten per keer per maand leeftijd is een goede richtlijn. Dit kan 4 à 5 keer per dag worden gedaan. Voor een hond met een leeftijd van drie maanden betekent dat dan dat deze 15 minuten aaneengesloten mag lopen, maar dat wel 5x per dag.

Ook het gewicht van de hond heeft invloed op het ontstaan van een kruisbandscheuring. Te zware honden lopen meer risico. Een schrale hond (met lichte druk de ribben voelen) is zeker in de groei ook aan te raden. Daarnaast verloopt het herstel van een operatie van een te zware hond vaak trager.

Uit het verhaal blijkt dat bij bepaalde bewegingen sneller kruisbandscheuringen ontstaan. Toch ben ik niet van mening dat een hond dan maar als een 'kistkalf' moet worden op­gevoed. Op ieder onverwacht moment kan een hond z'n kruisband scheuren, voorkomen lukt bijna niet. Belangrijk is in ieder geval wel op tijd het probleem te onderkennen.

Herpes, help!!

Sinds jaar en dag een onderwerp van discussie omdat er een hoop onduidelijkheden over dit virus bestaan. Het virus zou vroeggeboorten, pupsterfte, steriliteit en nog veel meer vruchtbaarheidsproblemen veroorzaken. Fokkers beschuldigen elkaar van geïnfecteerde dieren die elkaar besmetten. Afwijkingen aan pups die door besmettingen zouden ontstaan worden toegeschreven aan besmetting met het virus. Tijd om een aantal van deze vragen weg te nemen.

Al in de jaren 60 werd het Canine Herpesvirus (CHV) bij gestorven pups ontdekt. Na de ontdekking is er een tijd lang stilte geweest en pas de laatste jaren is er weer wat meer aandacht voor CHV ontstaan. Dit vanwege de verrassend sterke verspreiding onder de hondenpopulatie. Bij Engelse proeven werd bij honden een aanraking met het virus tussen 1 en 88% (!) gevonden. Bij recent Nederlands onderzoek was 39% van de onderzochte honden positief.

Overdracht en gevolg

Het virus wordt door zonlicht, droogte en warmte snel geïnactiveerd. Overdracht gebeurt dan ook voornamelijk door direct contact.

• Tijdens de geboorte.

• Contact met geïnfecteerde nestgenoten.

• Neuscontact met de teef.

• Tijdens de dekking.

Een dekinfectie is bij proefdekkingen nog nooit tot stand gekomen en is dan ook voornamelijk theoretisch. Het verloop van de infectie is van een aantal zaken afhankelijk:

• Leeftijd: zeer jonge dieren en oude honden.

• Lichaamstemperatuur.

• Immuun status.

Pups jonger dan 8 dagen zullen vrijwel allemaal sterven, vaak zelfs voordat er ziekteverschijnselen optreden. Als ze op oudere leeftijd geïnfecteerd worden is de sterfte veel lager (+ 25%), maar treden er andere klachten op die zelfs van blijvende aard kunnen zijn.Zeker als het zenuwstelsel door het virus wordt aangetast, maar ook nieren en ogen kunnen permanente schade oplopen. Verschijnselen aan het zenuwstelsel kunnen zich uiten in scheve koppen, tremoren (= trillingen) en tics.

Bij oudere pups en volwassen honden treden slechts een milde neus- en keelontsteking op na infectie met het virus. Het belang van CHV bij vruchtbaarheidsproblemen is minder duidelijk.Infectie van drachtige teven kan abortus, mummificatie en doodgeboorten uitlokken.Dit is in grote mate afhankelijk van het tijdstip tijdens de dracht waarop infectie plaatsvindt. Of CHV ook een veroorzaker is van het moeilijk drachtig worden van teven is op dit moment nog een vraagteken.

Diagnose

Bij gestorven pups kunnen via sectie snel aanwijzingen worden gevonden voor een infectie met CHV. In bijna alle organen treden bloedingen op. In de nieren zijn beschadigingen echter het duidelijkst. Via bloedonderzoek kan aangetoond worden dat honden een infectie doorgemaakt hebben of op dat moment doormaken.

Behandeling

Indien een nest is aangetast, is het zaak zo snel mogelijk de zieke van de gezonde pups te scheiden. De omgevingstemperatuur zal moeten worden verhoogd. Gedurende de eerste 4 dagen zal deze 30-32° C moeten zijn hierna dalend tot 28° C tegen de zevende dag. Door een hoge temperatuur zal het virus meer moeite hebben zich te vermeerderen. Door middel van een infrarood lamp met daaronder een thermometer is dit vrij nauwkeurig te reguleren. Verder kan serum dat een soort enting bevat tegen CHV worden toegediend aan de pups. Indien pups systemisch geïnfecteerd zijn met het virus, zullen deze weinig effect sorteren. Verdere behandeling van de zieke pups bestaat uit:

• Sondevoeding met een melkvervanger.

• Eventueel infusen om uitdroging te voorkomen.

Preventie

Indien er zich in een kennel vruchtbaarheidproblemen voordoen, is het aan te raden een aantal maanden de fokkerij te stoppen om de infectiedruk te verminderen. Ter voorkoming van klachten kan serum worden toegediend aan gezonde pups afkomstig van een dier dat al een infectie heeft doorgemaakt. Binnenkort wordt een vaccin op de markt verwacht. Uit experimenten blijkt dat een 2-tal entingen van de teef, 10 dagen na de dekking en 10 dagen voor de geboorte een volledige bescherming van de pasgeborene oplevert na infectie.

Conclusie

Indien er pups sterven zonder al te veel symptomen is een infectie met CHV erg waarschijnlijk. Het is dan ook erg belangrijk snel actie te ondernemen. Gezien het veelvuldige voorkomen van honden die een infectie hebben doorgemaakt, lijkt het weren van deze honden voor de fok niet erg zinvol. Tenzij er vruchtbaarheidsproblemen bij deze honden aanwezig zijn. Het vóórkomen van Herpes is dan wel erg hoof, het aantal problemen dat het virus veroorzaakt lijkt in de praktijk echter nogal mee te vallen.

Een hotspot: wat is dat eigenlijk?

Veel hondeneigenaren hebben het wel eens meegemaakt. Hun trouwe viervoeter lijkt op een plekje wat jeuk te hebben, maar niets alarmerends. De volgende ochtend worden ze begroet door een treurig kijkende hond met een fikse kapotte plek op zijn dij, op zijn kop, op zijn buik of achter zijn oren. Die plek is vaak drijfnat en ziet eruit als rauw vlees. Alleen er naar kijken doet al pijn. Met gezwinde spoed naar de dierenarts die dan met een vrolijke glimlach roept: “O ik zie het al, een hotspot”. “Nou da’s mooi”, denk je bij jezelf, “maar waarom doet mijn hond dat nu”.

De eerste aanleiding voor het ontstaan van een hotspot is vaak niet meer te achterhalen en kan eigenlijk van alles zijn dat lokaal wat irritatie geeft. Een insectenbeet (vlo, teek, vliegjes, mijtjes) of een plant kunnen dit veroorzaken, soort van overgevoelige reactie van de huid. Maar bijvoorbeeld ook een klit waaronder irritatie ontstaat. De hond begint te krabben en/of te bijten om de jeuk te verminderen. Helaas heeft dit een averechts effect, de jeuk wordt alleen maar erger en zie daar is de vicieuze cirkel rond. Er ontstaat een korst die herstel van de huid moet bewerkstelligen, maar ook deze korst geeft weer jeuk. Op dat moment is alleen het doorbreken van deze cirkel nog maar een oplossing. Om die reden moet er in ieder geval voor gezorgd worden dat het bijten of krabben stopt. Dit kan soms door de hond een kap op te zetten of een sok om zijn poot doen. De wond moet worden kaalgeschoren en gewassen worden met Betadine of met een Biotex-oplossing. Daarna kan de wond gezalfd of gesprayd worden. Hiervoor zijn diverse sprays en zalven die op de wond gebruikt kunnen worden. De meeste van deze smeerseltjes combineren een antibioticum met prednison-achtige (jeukremmende) stof. Soms bevatten ze ook nog een geurstof om het bijten onaangenaam te maken. Een goed alternatief voor deze stoffen is soms een paar druppels Teatree olie (het liefst verdund op de wond aanbrengen). Daarnaast zijn er homeopathische zalven (bijvoorbeeld Calendula) of samen gestelde lotions (huidlotions) in de handel die geen prednison-achtige stoffen bevatten en de zelfde werking hebben als de hiervoor beschreven smeersels. Het wassen dient de eerst twee of drie dagen herhaald te worden. Het smeren dient gestopt te worden op het moment dat de wond totaal genezen is (de korst moet verdwenen zijn).

Een enkele keer is het noodzakelijk een prednison-achtige stof voor inwendig gebruik voor te schrijven. Middels injectie of tabletten wordt deze dan toegediend in de hoop dat het bijten of krabben daardoor snel vermindert. Als de bijtwond zo erg is dat dit nodig is, zal ook een antibioticum in tabletvorm worden voorgeschreven.

Meestal zijn deze hotspots een eenmalig probleem, maar bij sommige honden komen ze steeds weer terug. De ene plek is nog niet genezen of de volgende kondigt zich al weer aan. Het is dan zaak om dieper op de achterliggende oorzaak (vaak een allergie of een parasieten-infectie) in te gaan. In die gevallen kan homeopathie vaak uitkomst bieden. “Hotspot compositum” is een samengesteld homeopathisch preparaat van Dierenkliniek Kortenoord dat bij de eenvoudige terugkerende hotspots vaak uitkomst biedt. Het regelmatig terugkeren van hotspots kan daarmee voorkomen worden. Een goede vlo/tekenbestrijding naast een uitstekend onderhouden vachtconditie is bij deze hond onontbeerlijk. Honden met een sterke ondervacht of een onvoldoende uitgekamde vacht in de zomer zijn gevoeliger. Als dat echter niet lukt, is een meer gerichte homeopathische aanpak noodzakelijk.

Vuurwerk

Oud en Nieuw geen dierenfeest!

De dagen worden korter, Sinterklaas is alweer op weg naar Spanje en voor je het weet zit je af te tellen en is er alweer een jaar verstreken. Met een oliebol en een glas champagne in de hand wordt op straat het schitterendste vuurwerk afgestoken.

Lang niet altijd wordt daarbij gedacht aan onze huisdieren. Vele zijn hiervoor doodsbang  en beginnen al tijdens de Kerst  nerveus gedrag te vertonen. Als het echte vuurwerk begint, weten ze dan ook vaak niet waar ze het zoeken moeten. Voor deze honden en katten zijn er gelukkig een aantal mogelijkheden om ze een iets rustiger nacht te geven.

 Allereerst zijn er een aantal tips om de aandacht wat af te leiden:

• Doe de gordijnen dicht, dit dempt de knallen en de lichtflitsen.

• Zet muziek aan, hierdoor worden de meeste geluiden overstemd.

• Plaats ‘gele’ oordoppen in de oren,

deze werken na enige tijd altijd (vergeet u niet om ze weer te verwijderen)

Dan nog iets anders: Als  uw hond schrikt van een knal, niet troosten…. Hiermee beloont u de hond voor het schrikken en wordt het alleen maar erger.

Als al deze maatregelen niet helpen, kan er medicinaal ook nog het een en ander gedaan worden.

Op oudejaarsavond  kunt u honden en katten tabletten geven om ze rustig te maken. Voor katten en kleine honden is er  Sedalin en voor de  grotere honden Vetranquil. Deze bevatten een tranquilizer (rustig makend middel) dat na een korte periode werkzaam is. De tabletten kunnen het best rond 20.00 uur gegeven worden. Wel is het verstandig uw huisdier nuchter te houden om misselijkheid te voorkomen. Helemaal ongevaarlijk zijn deze middelen niet. Honden met epilepsie mogen ze niet gebruiken en aangezien het middel een bloeddrukdaling geeft, kan het problemen opleveren bij oudere dieren of hartpatiënten. Aan deze dieren en aan hele kleine honden en katten kan beter Valium gegeven worden. De dosering is erg individu afhankelijk, de ene hond van 25 kg is volledig in coma, de andere hond van 25 kg zit nog fier overeind alsof er niets is gebeurd. Er kan verzet tegen bestaan, de honden kunnen er juist onrustig van worden. Als uw huisdier eerder slecht op deze medicijnen heeft gereageerd, is het niet verstandig om het gebruik te herhalen.

Heel belangrijk is dat u op oudejaarsdag de hond even uitlaat op een plek waar niet al teveel geknald wordt, anders is hij de rest van de dag zo nerveus dat de tabletten niet helpen. Ook voordat u de tabletten ingeeft, moet de hond het liefst zo rustig mogelijk zijn. Vanwege het risico dat er bij deze middelen bestaat, adviseren wij deze middelen niet al weken voor oud en nieuw te geven, maar ze echt tot oudejaarsavond te beperken.

In de homeopathie bestaan wel een aantal middelen die u de hond al weken van te voren kunt geven om de angst voor vuurwerk en knallen wat te laten verminderen. Allereerst kan het middel Passiflora oplossing bieden. Dit middel is vergelijkbaar met valeriaan en maakt de hond over het algemeen wat rustiger.

Ten tweede kan aan Prodier Nervositeit worden gedacht. Een samengesteld middel met de volgende bestanddelen: avena sativa, passiflora (beide rustgevers) borax en rhodondendron (middelen die de angst voor onweer en harde geluiden verminderen).

Ook kunt u denken aan het middel Aconitum. Dit middel gebruikt u bij honden die zich letterlijk en figuurlijk bijna doodschrikken bij vuurwerk. Het middel kan in een D200 (1x per 7 dgn 2 korrels) worden gegeven.

Als al deze methoden en middelen geen uitkomst bieden, kunt u er  eventueel ook nog aan denken om uw hond of kat in een kennel buiten de stad te brengen.